ผู้เขียน หัวข้อ: โคลง-กำสรวลศรีปราชญ์  (อ่าน 41220 ครั้ง)

0 สมาชิก และ 1 บุคคลทั่วไป กำลังดูหัวข้อนี้

ออฟไลน์ ดินหญ้ากาช้ำ

  • รักนักกลอนกวีคลับทุกคนจ้า
  • ผู้ดูแลกวีคลับดอทคอม

  • *
  • กระทู้: 6,553
  • กดถูกใจ: 14 ครั้ง
  • คะแนนกลอน 180
  • เพศ: หญิง

โคลง-กำสรวลศรีปราชญ์
« เมื่อ: กรกฎาคม 05, 2009, 12:12:49 pm »


        โคลงกำสรวญศรีปราชญ์ เป็น โคลงนิราศสมัยกรุงศรีอยุธยา เป็น โคลงที่โด่งดัง และได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวาง นับแต่โบราณกาลมา ถือได้ว่าเป็นต้นแบบ ของนิราศคำโคลงเรื่องอื่นๆ ที่มีผู้แต่งเลียนแบบในภายหลัง แต่เดิมเชื่อกันว่าผู้แต่งโคลงกำสรวญนี้คือศรีปราชญ์ ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช แต่งคร่ำครวญถึงคนรัก เมื่อคราวถูกเนรเทศไปนครศรีธรรมราช ความเชื่อนี้น่าจะมีมาแต่ต้นกรุงรัตนโกสินทร์ดังมีโคลงบทหนึ่งในนิราศนรินทร์กล่าวไว้ว่า
กำสรวลศรีปราชญ์พร้อง    เพรงกาล
จากจุฬาลักษณ์ลาญ    สวาทแล้ว
ทวาทศมาสสาร            สามเทวษ ถวิลแฮ
ยกทัดกลางเกศแก้ว    กึ่งร้อนทรวงเรียม


และเมื่อพระยาปริยัติธรรมธาดา(แพ ตาละลักษณ์)แต่งตำนานศรีปราชญ์ขึ้นในสมัยรัชกาลที่ ๕ ยิ่งตอกย้ำความเชื่อที่มีมาให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้นว่า มีกวีที่ชื่อ "ศรีปราชญ์" ในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช เป็นบุตรพระโหราธิบดี ในวัยเด็กมีปฏิภาณดี สามารถต่อโคลงถวายได้ บิดาจึงถวายตัวเป็นข้าราชบริพาร เมื่อรับราชการก็สามารถว่าโคลงสดโต้ตอบกับคนอื่นๆได้ทันที แต่ต่อมาไปแต่งโคลงโต้กับพระสนมเข้า จึงถูกเนรเทศไปอยู่เมืองนครศรีธรรมราช ต่อมาถูกเจ้าเมืองฯสั่งประหารชีวิตจึงเขียนโคลงแช่งไว้ ซึ่งเป็นเรื่องที่เราทราบกันโดยทั่วไป และเชื่อกันว่าศรีปราชญ์ผู้นี้นี่เองที่เป็นผู้แต่ง "กำสรวญศรีปราชญ์" และ "อนิรุทธ์คำฉันท์"ด้วย

แต่นักวรรณคดีในรุ่นหลังๆมีความเห็นต่างออกไปว่า ศรีปราชญ์ในตำนานที่รู้จักกันดีนี้ไม่ใช่ผู้แต่งกำสรวญศรีปราชญ์ เหตุผลมีดังนี้

๑.ภาษาในโคลงกำสรวญเป็นภาษาเก่าแก่เกินสมัยพระนารายณ์ เมื่อพิจารณาดูจะเห็นว่าใกล้เคียงกับ ลิลิตยวนพ่าย ที่แต่งในสมัยพระบรมไตรโลกนาถมากกว่า

๒.ท้าวศรีจุฬาลักษณ์ที่กล่าวถึงในโคลง เป็นตำแหน่งสนมเอกของพระเจ้าแผ่นดิน แม้ศรีปราชญ์ในตำนานจะกล่าวว่ามีชู้กับพระสนม แต่ไม่น่าจะกล้าเอ่ยชื่อตรงๆในบทประพันธ์ที่ตนแต่ง ทั้งการรำพันถึงก็เป็นไปอย่างเปิดเผยเหมือนสามีภรรยามากกว่า อีกทั้งในโคลงก็ใช้ราชาศัพท์หลายคำ บ่งบอกว่าผู้แต่งน่าจะเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ใดพระองค์หนึ่ง

๓.การเดินทางในโคลงไม่เหมือนการถูกเนรเทศ ตอนลงเรือมีโคลงกล่าวว่า
สรเหนาะนิราษน้อง    ลงเรือ
สาวส่งงเลวงเต็ม    ฝ่งงเฝ้า
สระเหนาะพี่หลยวเหลือ    อกส่งง
สารด่งงข้าส่งเจ้า    ส่งงตน


จะเห็นได้ว่ามีผู้หญิงมาส่งผู้แต่งมากมาย ทั้งยังสามารถเรียกมาสั่งความได้ ไม่เหมือนคนต้องโทษเนรเทศ น่าจะเป็นคนใหญ่คนโตมากกว่า

๔.ในการพรรณนาเส้นทางที่ขบวนเรือแล่นผ่าน เรือมิได้แล่นผ่านคลองลัดที่ขุดเชื่อมระหว่างคลองบางกอกน้อย กับ คลองบางกอกใหญ่ ซึ่งขุดขึ้นเมื่อปี พ.ศ.๒๐๘๕ ในสมัยพระชัยราชา ถ้าการเดินทางเกิดขึ้นในสมัยพระนารายณ์จริงก็ไม่จำเป็นต้องเดินทางอ้อมเช่นนี้

๕.ทรงผมที่บรรยายในโคลงเป็นผมยาวเกล้าเป็นมวยซึ่งเป็นทรงผมของสตรีในสมัยอยุธยาตอนต้น ต่างกับสมัยพระนารายณ์ที่ไว้ผมสั้น

โดยสรุปมีหลักฐานที่ค่อนข้างเชื่อได้ว่าโคลงกำสรวญนี้แต่งในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนต้น ผู้แต่งเป็นคนละคนกับศรีปราชญ์ในตำนาน

ลักษณะคำประพันธ์เป็นโคลงดั้นบาทกุญชร มีร่ายดั้นนำ โคลงตกหล่นไปมากตามกาลเวลา ในที่นี้ได้คัดลอกมาจากฉบับของกรมศิลปากร ซึ่ง ธนิต อยู่โพธิ์ ได้ชำระไว้ และได้พิมพ์ตามหนังสือต้นแบบที่ตีพิมพ์เมื่อพ.ศ.๒๕๑๓ ซึ่งใช้อักขรวิธีแบบโบราณ ผู้สร้างเวบไม่กล้าเปลี่ยนเป็นอักขรวิธีแบบปัจจุบัน ด้วยเกรงว่าจะทำให้ผิดเพี้ยนไป และแม้บางคำที่สงสัยว่าต้นฉบับจะพิมพ์ผิด แต่ก็คงไว้เช่นนั้น

คำที่มี ํ อยู่ข้างบนเท่ากับเป็นสระโ-ะ และมี-มสกด เช่น พํรหม อ่านว่า พรหม,ชํ อ่านว่า ชม

คำที่มีตัวสกดสองตัวข้างหลัง ให้อ่านเป็นสระ-ะ สกดด้วยตัวนั้น เช่น ต้งง อ่านว่า ตั้ง,น้นน อ่านว่า นั้น

ตัว ย เท่ากับสระเ-ีย เช่น จยร อ่านว่า เจียร

ส่วนที่โคลงขาดหายไปได้แทนด้วยเครื่องหมาย *
1


ที่มาจาก http://www.geocities.com/Paris/Jardin/9351/ks.htm

ออฟไลน์ ดินหญ้ากาช้ำ

  • รักนักกลอนกวีคลับทุกคนจ้า
  • ผู้ดูแลกวีคลับดอทคอม

  • *
  • กระทู้: 6,553
  • กดถูกใจ: 14 ครั้ง
  • คะแนนกลอน 180
  • เพศ: หญิง
Re: โคลง-กำสรวลศรีปราชญ์
« ตอบกลับ #1 เมื่อ: กรกฎาคม 05, 2009, 12:23:28 pm »
โคลงกำศรวลศรีปราชญ์
ร่าย ศรีสิทธิวิวิทธบวร    นครควรชํ
ไกรพํรหรงงสรรค            สวรรคแต่งแต้ม
แย้มพื้นแผ่นพสุธา           มหาดิลกภพ
นพรัตนราชธานี             บูรียรมยเมืองมิ่ง แล้วแฮ
ราเมศไท้ท้าวต้งง          แต่งเอง ฯ

๑ อยุธยายศยิ่งฟ้า        ลงดิน แลฤา
อำนาถบุญเพรงพระ         ก่อเกื้อ
เจดีลอออินทร               ปราสาท
ในทาบทองแล้วเนื้อ        นอกโสรม ฯ

๒ พรายพรายพระธาตุเจ้า     จยรจนนทร แจ่มแฮ
ไตรโลกยเลงคือโคม          ค่ำเช้า
พิหารรเบียงบรร               รุจิเรข เรืองแฮ
ทุกแห่งห้องพระเจ้า          น่งงเนือง ฯ

๓ ศาลาอเนขสร้าง            แสนเสา โสดแฮ
ธรรมาศจูงใจเมือง            สู่ฟ้า
พิหารย่อมฉลักเฉลา          ฉลุแผ่น ไส่นา
พระมาศเลื่อมเลื่อมหล้า      หล่อแสง ฯ

๔ ตระการหน้าวัดแหว้น     วงงพระ
บำบวงหญิงชายแชรง       ชื่นไหว้
บูรรพาท่านสรรคสระ          สรงโสรด
ดวงดอกไม้ไม้แก้ว            แบ่งบาล ฯ

๕ กุฎีดูโชติช้อย             อาศํร
เต็มร่ำสวรรคฤาปาง         แผ่นเผ้า
เรือนรัตนพิรํยปราง           สูรยปราสาท
แสนยอดแย้มแก้วเก้า        เฉกโฉม ฯ

๖ สนํสนวนสอาดต้งง       ตรีมุข
อร่ามเรืองเสาโสรม          มาศไล้
เรือนทองเทพแปลงปลุก    ยินยาก
ยยวฟ้ากู้ไซ้                   ช่วยดิน ฯ

๗ อยุทธยายศโยกฟ้า       ฟากดิน
ผาดดินพิภพดยว              ดอกฟ้า
แสนโกฎบยลยิน              หยาดเยื่อ
ไตรรัตนเรืองรุ่งหล้า          หลากสวรรค ฯ

๘ อยุทธยาไพโรชไต้       ตรีบูร
ทวารรุจิรยงหอ               สรหล้าย
อยุทธยายิ่งแมนสูร           สุระโลก รงงแฮ
ถนัดดุจสวรรคคล้ายคล้าย    แก่ตา ฯ

๙ ยามพลบสยงกึกก้อง       กาหล แม่ฮา
สยงแฉ่งสยงสาวทรอ         ข่าวชู้
อยุทธยายิ่งเมืองทล           มาโนช กูเอย
เขตรตระหลบข่าวรู้             ข่าวยาม ฯ
* * *
๑๐ สายาเข้าคว้าเหล้น       หลายกล
เดอรดีดเพลี้ยเพลงพาล       รยกชู้
สายาอยู่ในถนน               ถามข่าว รยมฤา
ยงงที่สาวน้อยรู้               รยกขวนน ฯ

๑๑ สายาบววบ่าวเกลี้ย     จักมา
สาวส่งงอย่ามาวนน          สู่น้อง
สายากรรแสงคลา            สองสู่ กนนนา
สาวบ่าวอยู่ในห้อง           รยกคืนหาคืน ฯ

๑๒ สายารักอยู่เท้อญ       อย่าไป
ยยวจรรจับแขนขืน           เดอดดิ้น
สายากล่าวเอาใจ            โลมสวาสดิ
สาวบ่าวรู้ใช้มลิ้น             ลื่นใจโลมใจ ฯ


๑๓ หน้าเจ้าชู้ช้อยฉาบ        แรมรักษ์
สาวสื่อมาพลางลืม              แล่นให้
บาศรีจุฬาลักษณ์               เสาวภาค กูเออย
รยมรยกฝูงเข้าใกล้             ส่งงเทา ฯ

๑๔ โฉมแม่จักฝากฟ้า         เกรงอินทร หยอกนา
อินทรท่านเทอกโฉมเอา      สู่ฟ้า
โฉมแม่จักฝากดิน              ดินท่าน แล้วแฮ
ดินฤขัดเจ้าหล้า                 สู่สํสองสํ ฯ

๑๕ โฉมแม่ฝากน่านน้ำ        อรรณพ แลฤา
ยยวนาคเชยชํอก               พี่ไหม้
โฉมแม่รำพึงจบ                 จอมสวาสดิ กูเอย
โฉมแม่ใครสงวนได้             เท่าเจ้าสงวนเอง ฯ

๑๖ สรเหนาะนิราษน้อง         ลงเรือ
สาวส่งงเลวงเต็ม                ฝ่งงเฝ้า
สระเหนาะพี่หลยวเหลือ         อกส่งง
สารด่งงข้าส่งเจ้า                ส่งงตน

๑๗ สรเหนาะน้ำคว่งงคว้งง     ควิวแด
สํดอกแดโหยหล                 เพื่อให้
จากบางกระจะแล                ลิวโลด
ลิวโลดชวนนน้องไข้             ข่าวตรอม ฯ

๑๘ จากมาให้ส่งงโกฎ          เกาะรยน
รยมร่ำทั่วเกาะขอม              ช่วยอ้าง
จากมามืดตาวยน                วองว่อง
วองว่องโหยไห้ช้าง             ชำงือ ฯ

๑๙ จากมาลำห้นนล่อง         ลุะขนอน
ขนอนถือเลยละ                  พี่แคล้ว
จากมากำจรจนนทน            จรุงกลิ่น
จรุงกลิ่นแก้มน้องแก้ว           ไป่วาย ฯ

๒๐ จากมานักนิ่นเนื้อ            นอนหนาว
หนาวเหนื่อยเพราะลํชาย        ซาบชู้
จากมาทระนาวนาว               นํแม่
หนาวเหนื่อยมือแก้วกู           มุ่นมือ ฯ

๒๑ จากมามาแกล่ไกล้          บางขดาน
ขดานราบคือขดาน               ดอกไม้
มาเกาะกำแยลาญ                ลุงสวาสดิ กูเอย
ถนัดกำแยย้าใส้                   พี่คาย ฯ

๒๒ พระใดบำราศแก้ว            กูมา
มาย่านขวางขวางกาย            ด่งงนี้
จากมาเลือดตาตก                 เตมย่าน
เตมย่านบรู้กี้                       ถ่งงแถม ฯ

๒๓ จากมาอกน่านน้ำ           นองกาม
กามกระเวนแรมรศ               ร่วงไส้
จากมาราชครามคราม           อกก่ำ
อกก่ำเพราะชู้ให้                  ตื่นตี ฯ

๒๔ จากมาแก้วกูค่ำ             ชรอกแขวะ
โพรงชรอกโชรมแขวะศรี        โศรกศร้อย
จากมาพิบูลแบะ                  บูนแม่
บูนแม่ลห้อยไห้                   ข่าวตรอม ฯ


ที่มาจาก http://www.geocities.com/Paris/Jardin/9351/ks1.htm

ออฟไลน์ ดินหญ้ากาช้ำ

  • รักนักกลอนกวีคลับทุกคนจ้า
  • ผู้ดูแลกวีคลับดอทคอม

  • *
  • กระทู้: 6,553
  • กดถูกใจ: 14 ครั้ง
  • คะแนนกลอน 180
  • เพศ: หญิง
Re: โคลง-กำสรวลศรีปราชญ์
« ตอบกลับ #2 เมื่อ: กรกฎาคม 05, 2009, 12:28:02 pm »
๒๕ จากมาแก้วผึ้งแผ่         ใจรักษ มาแม่
ยยวอยู่เลวไผ่ผอม             ผ่าวใส้
จากศรีสำลักใคร               สกิดอ่อน อวนแม่
รยมร่ำไห้หาเจ้า               ชำงาย

๒๖ จากมาเรือร่อนท้ง        พญาเมือง
เมืองเปล่าปลิวใจหาย        น่าน้อง
มาจากเยิยมาเปลือง          อกเปล่า
อกเปล่าว่ายฟ้าร้อง            ร่ำหารนหา ฯ

๒๗ จากมาเมืองเก่าเท้า      ลเท ทานรา
เทท่าบึงบางบา                บ่าใส้
จากมาอ่อนอาเม                บุญบาป ใดนา
เมืองมิ่งหลายเจ้าไว้            รยกโรย ฯ

๒๘ เดชานุภาพเรื้อง           อารักษ์ ท่านฮา
รักเทพจำสารโดย              บอกบ้าง
บาศรีจุฬาลักษณ์               ยศยิ่ง พู้นแม่
ไปย่อมโหยไห้อ้าง             โอ่สาร ฯ

๒๙ ไก่ใดขนนนิ่งน้อง          นางเฉลอย
เชอญท่านทยานเปนฝนน     ฝากแก้ว
เยียมาบลุะเสบอย              เชองราค
ไฟราคดาลแพร้วแพร้ว          พร่างตา ฯ

๓๐ เยียมาเยียจากเจ้า        กูเจ็บ
เห็นรหนโหยหา                จไจ้
เยียมาเยียหนามเหน็บ         อกอยู่
อกอยู่เพราะน้องไห้            ตากตน ฯ

๓๑ เยิยมาเรือเก้ากู่            การุญ ย่านนา
นบเทพอรชุนบน                บอกถ้อย
มือพันพ่อมีบุญ                  แลส่อง ดูรา
เชอญพ่อเด็จดวงช้อย          ซาบศรีสํศรี ฯ

๓๒ เยิยมาเรือล่องใกล้        กรยนสวาย
สวายสวาสดิธรณีนาง          มิ่งไม้
เพล็จพวงดุจดวงถวาย         ทุกกิ่ง ไซ้แฮ
แม้นม่วงรศฟ้าไล้               ลูกหวาน ฯ

๓๓ มุ่งเหนน้ำหน้าวิ่ง         วยรตา แลแม่
ถนัดม่วงมือนางฝาน          ฝากเจ้า
เททรวงทุเรมา                บางภูด พี่แม่
หมากพูจรู้ลับเล้า              พูจพราง ฯ

๓๔ ต้นไม้ชรลูดลิ้น           บ่มี แม่ฮา
ถามข่าวนวลนางฤา           พูจได้
รฦกกระลาศรี                  เสาวภาค กูเอย
สารส่งงทุกต้นไม้              ลนนลุง ฯ

๓๕ อาเมจยรจากเจ้า        กินใจ บานี
ยรรย่อนทงงเพาะพุง          พร่นนกว้า
อาเมอยู่ฉันใด                  ดวงสวาสดิ กูเอย
นอนน่งฤาให้ผ้า               ผูกแด ฯ

๓๖ เยียมานิราษร้อน         ไฟกาม
ลุะบมีเลอยแล                  รยกฟ้า
ศรีมาสำโรงงาม                อายแก่พี่แม่
ถนัดสำโรงเจ้าถ้า              อกโรง

๓๗ รฦกน้องน้อยแง่          ลีลา ฤาแม่
ผืนแผ่นบโยงฤา               อยู่ได้
แลที่ร่ำไพตา                   เลงโลกย พูนแม่
แผ่นผูกแมกฟ้าไว้              จึ่งคง ฯ

๓๘ ศรีมาพิโยคพื้น            รัตนภูม
ถนัดดุจพระภูมผจง            แผ่นแผ้ว
เล็งแลเยิยฟ้าฟูม               ชลเนตร
เพราะพี่เจ็บเจ้าแคล้ว          คลาศไกล ฯ

๓๙ ศรีมาเทวศศร้อย         สงสาร
ทุกย่านอกฟูมไฟ              น่าน้อง
ศรีมาองงคารฉมัก            ฉมวยใหญ่
แลลบับไล้ท้อง               ท่งขยว ฯ

๔๐ เนื้อเบื้อละไล่ล้ำ         สงงขยา
ควายประชลเพราะพรยว     ตื่นเต้น
กวางทราบประนงงหา       หวงเถื่อน
บางลวบบ้างเหล้นบ้าง      ง่าเงย ฯ

๔๑ รฦกชู้แก้วเกื่อน         ใจตาย แลแม่
รยมร่างเปนต้นเลอย         น่าน้อง
เลือดตายิ่งฝนราย            ราย่าน
อกพี่พ้นฟ้าร้อง                 รยกศรี ฯ

๔๒ ต้งงใจรักษเจ้าอาจ     อุปรมา ถึงฤา
ชีไฝ่ยามปูปี                  ไป่แล้ว
ดวงดยวแม่คงตรา           ไตรโลกย กูเอย
ดินและฟ้าได้แก้ว            ก่อโฉมเกลาโฉม ฯ

๔๓ ฝ่ายสยงสุโนกไห้       หานาง แม่ฮา
รยมทนนทึงแทงโลม        ลิ่นเล้า
มาดลบำรุะคราง              ครวญสวาสดิ
ให้บำรุะหน้าเหน้า            จอดใจ ฯ

๔๔ บำรุะบำราษแก้ว       กูมา
จักบำรุงใครใคร              ช่วยได้
บรับบเร่อมอา                บ่ร่าง ละเลอย
โอ้บเร่อมน้องให้             ไฝ่เหนสองเหน ฯ

๔๕ รยมมาบสว่างไข้        ขวนนบิน บ่าแฮ
กระอืดอกเซนเซน            ช่วยเหน้า
ลุจุงจรลึงยิน                  จรหล่ำ แล้วแฮ
อ้าจรลึงรักษเจ้า              จำงาย ฯ

๔๖ จรลิวไต้ฟ้าต่ำ           เตือนยาม
โหยบเหนสายใจ             จรคล้าย
บลุแม่เมากาม                กาเมศ กูเออย
ลพี่หว้ายน้ำหน้า              มืดเมา ฯ

๔๗ มาทุ่งทุเรศพี้            บางเขน
เขนข่าวอกนํเฉลา            พี่ต้งง
ปืนกามกระเวนหวว          ใจพี่ พระเออย
ฤาบให้แก้วก้งง               พี่คงคืนคง ฯ

๔๘ กำศรดสร้อยฟ้าคลี่      ควรรักษ ฤาแม่
รอยอยู่แรมรศรงค์            พี่เต้า
ศรีมาย่อมดักดัก              ใจจอด คืนนา
คร่นนกล่าวคร่นนให้เกล้า     เกลือกเรือ ฯ


ที่มาจาก http://www.geocities.com/Paris/Jardin/9351/ks4.htm

 

Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 




แห่งความรัก

รักเขาข้างเดียว อ้อนวอน ความคิดถึง ความห่วงใย เสียใจน้อยใจ คำกลอนอกหัก กลอนอำลา กลอนประชด วันสำคัญ
กลอนอวยพร ธรรมะสอนใจ กลอนธรรมชาติ งานประพันธ์ อารมณ์เพลง ตามใจฉัน กลอนจากนิทาน ห้องรวมกลอน ผลงานครูกวี คำคม
กลบท บทอาขยาน ต่อกลอน
กลอน | เมนูอร่อย | สูตรอาหารเจ | ชูการ์ไกรเดอร์ | จักรยาน | ดาวน์โหลดเกมส์ฟรี | ริลัคคุมะ | คำคม | อาหารสุขภาพ | เครื่องมือการเกษตร | ทศชาติชาดก | แบบเหล็กนั่งร้าน | วัสดุก่อสร้าง | รวม โน๊ตขลุ่ย | อาหารต้านมะเร็ง | ต้นไม้น่าปลูก | เพิ่มเว็บไซต์ฟรี | ฝากภาพฟรี

 

ติดต่อหรือแจ้งปัญหาได้ที่ กล่องข้อความ Facebook

POEM FLUTE MATERIAL MTB KAMKOM SUGAR MENU CANCER HEALTH VEGETARIAN